Köpeklerde Deri Siyahlaşması (Hiperpigmentasyon) Neden Olur?

Köpeklerde deri siyahlaşması (hiperpigmentasyon), çoğu zaman derinin başka bir soruna verdiği yanıttır. Başlıca nedenler uzun süren kaşıntı ve alerjiler, bakteri ya da maya enfeksiyonları, koltuk altı ve kasıktaki sürtünme ile hipotiroidi ve Cushing gibi hormon hastalıklarıdır. Tedavi nedene göre planlanır ve renk genellikle aylar içinde açılır. Kaşıntı, koku, tüy kaybı ya da kabarık bir leke varsa veteriner hekiminize başvurun.

Köpeğinizin karnında daha önce olmayan koyu bir bölge fark ettiğinizde aklınıza ilk gelen soru büyük ihtimalle “Kanser mi?” olur. İyi haber şu ki deri siyahlaşmasının büyük kısmı, nedeni bulunduğunda kontrol altına alınabilir. Bu yazıda deri siyahlaşmasının nedenlerini, bölgeye göre ipuçlarını, siyah deri hastalığı kavramını, kanser kaygısıyla ilgili bilgileri ve tedavi seçeneklerini bulacaksınız.

Köpeklerde Deri Siyahlaşması (Hiperpigmentasyon) Nedir?

Hiperpigmentasyon, deriye renk veren melanin pigmentinin artmasıyla derinin kahverengiden siyaha kadar koyulaşmasıdır. Merck Veterinary Manual'a göre bu durum, köpeğin vücudunun bazı sorunlara verdiği bir tepkidir. Bu nedenle tek başına bir hastalık sayılmaz. Koyulaşma ilerledikçe deri kalınlaşabilir, pürüzlenebilir ve tüyleri seyrelebilir.

Doğuştan var olan koyu lekeler çoğunlukla normaldir. Asıl dikkat edilmesi gereken, daha önce pembe olan bir bölgenin sonradan koyulaşmasıdır. Uzun süre kaşınan deri fil derisini andıracak şekilde kalınlaşır (likenifikasyon) ve siyahlaşma çoğu zaman buna eşlik eder.

Veteriner dermatolojide iki tablo ayrılır. Primer acanthosis nigricans, Dachshundlara özgü nadir ve kalıtsal bir hastalıktır. Çok daha yaygın olan sekonder (postinflamatuvar) hiperpigmentasyon ise iltihap ya da sürtünmenin ardından gelişir ve Merck'e göre her zaman altta yatan bir soruna işaret eder.

Köpeklerde Deri Siyahlaşmasının Nedenleri

Köpeklerde deri siyahlaşmasının nedenleri çoğunlukla deriyi uzun süre tahriş eden durumlardır. Aynı köpekte bu nedenlerden birkaçı bir arada bulunabilir.

Kaşıntı ve Alerjiler

Atopik dermatit (çevresel alerji), besin alerjisi, pire alerjisi ve temas dermatiti yoğun kaşıntı yapar. Sürekli yalanan ve kaşınan deri zamanla kalınlaşıp koyulaşır. Alerjiye bağlı siyahlaşma sıklıkla koltuk altlarında, kasıklarda, pati aralarında ve yüz çevresinde, pire alerjisine bağlı siyahlaşma ise bel ve kuyruk sokumunda görülür. Ayrıntıları köpek neden kaşınır ve köpeklerde gıda alerjisi yazılarımızda bulabilirsiniz.

Derideki karabiber tanesine benzeyen siyah noktalar pire dışkısı olabilir. Islak beyaz bir peçetede kırmızımsı bir halka bırakıyorlarsa köpeklerde pire sorunu başlıklı yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Bakteri ve Maya (Malassezia) Enfeksiyonları

Alerji ya da sürtünmeyle zayıflayan deride Staphylococcus bakterileri ve Malassezia mayası çoğalabilir. VCA Animal Hospitals'a göre maya enfeksiyonu kaşıntı, kızarıklık, küf kokusu ve deride kalınlaşmayla birlikte koyulaşma yapar. Sıcak ve nemli deri kıvrımları bu açıdan en hassas bölgelerdir. Ayrıntıları köpeklerde mantar belirtileri başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.

Sürtünme ve Fazla Kilo

Koltuk altı, kasık ve deri kıvrımlarındaki sürtünme, fazla kilo ve kıvrımlı vücut yapısıyla artar. Merck'e göre Dachshundlarda siyahlaşmanın en sık nedeni, vücut yapısından ya da obeziteden kaynaklanan sürtünmedir. Kilo yönetimini köpeklerde obezite başlıklı yazımızda ele aldık.

Hormonal Hastalıklar

Hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması), Cushing sendromu (vücutta aşırı kortizol üretimi) ve cinsiyet hormonu bozuklukları deride koyulaşmaya neden olabilir. Siyahlaşmaya çoğu zaman gövdenin iki yanında görülen simetrik tüy kaybı eşlik eder. Merck Veterinary Manual'a göre hormonal deri hastalıkları, ikincil bir enfeksiyon eklenmedikçe kaşıntı yapmaz. Bu hastalıklar daha çok orta yaşlı ve yaşlı köpeklerde görülür. VCA'ya göre hipotiroidide hâlsizlik ve kilo artışı, Cushing sendromunda ise aşırı su içme, iştah artışı, karın bölgesinde sarkma ve deride incelme görülebilir.

Irka Bağlı Kalıtsal Siyahlaşma

Primer acanthosis nigricans, neredeyse yalnızca Dachshund ırkında görülür. Belirtiler genellikle 1 yaşından önce, koltuk altlarında kaşıntısız bir koyulaşmayla başlar ve tanı diğer nedenler dışlandıktan sonra konur. Merck'e göre kalıtsal sanılan vakaların önemli bir kısmı aslında başka bir deri sorunundan kaynaklanır.

Yaşla Ortaya Çıkan Pigment Lekeleri

Yaşlı köpeklerin karnında küçük ve yassı koyu lekeler belirebilir. Lentigo adı verilen bu lekeler kabarıklık ve kaşıntı yapmaz. 2022 yılında yayımlanan “Cutaneous hyperpigmentation in dogs” başlıklı derlemede lentigo, iyi huylu pigment değişiklikleri arasında sayılır. Yeni lekeleri muayenede gösterin.

Siyahlaşmanın Yeri ve Eşlik Eden Belirtiler Neyi Düşündürür?

Siyahlaşmanın yeri ve eşlik eden belirtiler nedenle ilgili ipuçları verir. Aşağıdaki tablo, veteriner hekiminizle konuşurken size yol gösterebilir. Kesin teşhisi ise muayene ve testler belirler.

Köpeklerde Siyah Deri Hastalığı (Alopecia X) Nedir?

Siyah deri hastalığı (black skin disease), belirli ırklarda görülen Alopecia X adlı tüy kaybı tablosunun yaygın adıdır. VCA Animal Hospitals'a göre etkilenen deri koyulaşır, ağrı ya da kaşıntı ise genellikle olmaz.

Bu ad sık sık Cushing sendromuyla karıştırılır. Bunun nedeni, her iki tabloda da simetrik tüy kaybı ve deri koyulaşmasının görülebilmesidir. Cushing, iç organları da etkileyen bir hormon hastalığıdır. VCA'ya göre Alopecia X ise büyük ölçüde kozmetik bir sorundur. Başka köpeklere bulaşmaz ve yaşam süresini kısaltması beklenmez.

Tablo özellikle Pomeranian, Chow Chow, Samoyed, Sibirya Kurdu, Alaskan Malamute, Keeshond, Schipperke ve Poodle gibi ırklarda genç yetişkinlik döneminde başlar. Önce dış tüyler dökülür. Tüy kaybı zamanla boyuna, gövdeye ve kuyruğa yayılır. Baş ve bacakların alt kısmı ise korunur.

Nedeni tam olarak bilinmiyor ve tanı, hipotiroidi, Cushing, enfeksiyon ve uyuz gibi durumlar dışlandıktan sonra konur. Kısırlaştırılmamış köpeklerde veteriner hekimin değerlendirmesine bağlı olarak ilk seçeneklerden biri kısırlaştırma olabilir. VCA, hiçbir tedavinin her köpekte işe yaramadığını ve tüy kaybının yıllar sonra tekrarlayabileceğini belirtir. Seçenekleri veteriner hekiminizle tartın.

Deri Siyahlaşması Kanser Belirtisi mi?

Deride yaygın ve yassı koyulaşma çoğunlukla iltihaplanma, sürtünme ya da yaşa bağlı pigment değişiklikleriyle ilişkilidir. Kanser kaygısı daha çok kabarık, büyüyen ya da kanayan pigmentli bir kitlede gündeme gelir ve bu ayrım gözle yapılamaz.

Merck Veterinary Manual'a göre köpek derisinde iyi huylu melanositom, kötü huylu melanomdan çok daha sık görülür ve tamamen çıkarılması genellikle tedavi sağlar. Kötü huylu melanom ise en sık ağız boşluğunda, dudaklarda ve tırnak yataklarında görülür. Ağızdaki lezyonları köpeklerde oral melanom başlıklı yazımızda anlattık.

Renk tek başına bir ölçüt olamaz. Merck, bazı melanomların hiç pigment içermediğini belirtir. Bu durum “amelanotik melanom” olarak adlandırılır. Dolayısıyla kötü huylu bir kitle koyu renkli olmayabilir. Tanı süreci ince iğne sitolojisiyle başlayabilir ve gerektiğinde biyopsiyle kesinleştirilir. Diğer işaretleri köpeklerde kanser belirtileri başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.

Köpeklerde Deri Siyahlaşması Nasıl Teşhis ve Tedavi Edilir?

Teşhisin amacı, derideki koyulaşmaya neden olan durumu belirlemektir. Tedavi de bu nedene yöneliktir ve renk, neden düzeldikçe zamanla açılır.

Veteriner Muayenesinde Neler Yapılır?

Veteriner hekiminiz, hastalığın öyküsünü aldıktan sonra gerekli testleri seçer.

Deri kazıntısı: Demodeks gibi akarların varlığını araştırmak için yapılır.

Bant ya da baskı sitolojisi: Bakteri ve maya mikroskopla aranır.

Kültür: Gerektiğinde enfeksiyona neden olan bakterinin belirlenmesine ve uygun antibiyotiğin seçilmesine yardımcı olur.

Tiroid ve adrenal bez testleri: Kaşıntısız ve simetrik belirtiler görüldüğünde bu testler yapılabilir. Ayrıca Merck'e göre derisinde siyahlaşma bulunan yaşlı köpeklerde gerekli görülebilir.

Alerji araştırması: Parazitler ve enfeksiyonlar dışlandıktan sonra planlanır.

Biyopsi: Özellikle kitlelerin değerlendirilmesinde başvurulur.

Köpeklerde Deri Siyahlaşması Tedavisi Nedene Göre Planlanır?

Merck Veterinary Manual'a göre altta yatan neden ortadan kaldırıldığında lezyonların çoğu geriler. Merck'e göre kritik adımlardan biri, sıklıkla gözden kaçan ikincil bakteriyel ve maya enfeksiyonlarını tedavi etmektir. Veteriner hekiminiz alerji durumunda kaşıntının kontrolünü, fazla kilolu köpeklerde kilo yönetimini ve hormonal hastalıklarda hastalığa özgü tedaviyi planlar. Gerekirse tedaviye medikal şampuan da ekler. Rutin bakımda kullanacağınız köpek şampuanını da veteriner hekiminizin önerisine göre seçin.

Merck, iyileşmenin aylar sürebileceğini ve bazı köpeklerde hafif bir koyulaşmanın kalabileceğini belirtir. Omega-3 yağ asitleri deri bariyerini destekleyebilir. Yine de tek başına tedavi yerine geçmez. Strese bağlı aşırı yalama da ilgili bölgede koyulaşmaya katkıda bulunabilir.

Evde Yapılmaması Gerekenler

Derinin rengini açmak amacıyla uygulanan ev yöntemleri tahrişi artırabilir. Ayrıca köpek, derisine sürülen maddeyi yalayarak yutabilir. Aşağıdakilerden kaçının:

• Limon suyu ya da sirke sürmek
• Hidrojen peroksit (oksijenli su) kullanmak. Pet Poison Helpline, hidrojen peroksitin deride tahrişe yol açabileceği konusunda uyarır.
• İnsanlar için üretilmiş leke açıcı kremler
• Kortizonlu insan kremleri. Enfeksiyon belirtilerini gizleyebilir ve uzun süreli kullanımda derinin incelmesine yol açabilir.
• Reçetesiz antibiyotik ya da mantar ilacı
• Çay ağacı yağı gibi konsantre esansiyel yağlar
• Evde uygulayacağınız her ürün için önce veteriner hekiminizin onayını alın.

Deri Siyahlaşmasında Ne Zaman Veterinere Gitmelisiniz?

Deri siyahlaşması çoğu zaman planlı bir muayeneyle değerlendirilebilir. Bazı belirtiler ise beklemeden veteriner hekiminize başvurmanızı gerektirir:

• Deride, ağızda, dudaklarda, tırnak yatağında ya da parmakta görülen kabarık, büyüyen, kanayan veya yara oluşturan siyah lezyonlar
• Parmakta şişlikle birlikte tırnak kaybı
• Koyulaşan bölgede ani kızarıklık, akıntı, kötü koku ve ağrı

Haftalardır süren kaşıntı, yayılan koyulaşma, kaşıntısız ve simetrik tüy kaybı, yavru köpekte koyulaşma ya da yaşlı köpekte yeni yassı lekeler görüldüğünde veteriner hekiminizden randevu alın. Deri değişikliğine aşırı su içme, sık idrara çıkma, iştah artışı ya da karın büyümesi eşlik ediyorsa kısa süre içinde veteriner hekiminizden randevu alın.