Evde Kedi Maması Yoksa Kedi Ne Yiyebilir?
“Kedi maması yoksa kedi nasıl beslenir?” sorusunun kısa cevabı, tuzsuz ve baharatsız haşlanmış tavuk ya da hindi eti, kılçığı ayıklanmış pişmiş balık veya tamamen pişmiş yumurtadır. Bu yiyecekler kedinizi tam ve dengeli formüle sahip kedi maması temin edilene kadar idare eder. Bu şekilde sunulan besinler taurin gibi ihtiyaçları dengeli biçimde karşılamaz. Bu nedenle yalnızca birkaç öğünlük geçici bir çözümdür. Soğan, sarımsak, süt, üzüm, çikolata ve tuzlu yiyecekleri vermeyin. Kedinizi de aç bırakmayın. Kediniz zararlı bir şey yediyse kusturmaya çalışmadan veteriner hekiminize ulaşın. Acil bilgileri paylaştıktan sonra şimdi konuyu detaylı şekilde ele alalım.
Mama kabının boşaldığını çoğu zaman gece yarısı, bayram tatilinde ya da siparişin geciktiği bir hafta sonunda fark edersiniz. Kediniz etrafınızda dolanırken buzdolabına bakıp ona ne verebileceğinizi düşünmeniz çok doğal. İyi haber şu ki, birkaç öğünü güvenle geçirmenin yolu basittir.
Bu yazıda geçici olarak verilebilecek yiyecekleri, kedinizden uzak tutmanız gereken besinleri, köpek maması, süt ve ton balığı gibi alternatifleri ve normal mamaya dönüş sürecini bulacaksınız.
UYARI: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Yazıdaki bilgiler Merck Veterinary Manual, VCA Animal Hospitals, ASPCA, Cornell Feline Health Center ve International Cat Care kaynakları temel alınarak hazırlanmıştır. Kedinizin özel bir sağlık durumu varsa önceliğiniz veteriner hekiminize danışmak olmalıdır.
Kedi Maması Bittiğinde İlk Ne Yapmalısınız?
Mama bitmek üzereyse elinizde kalan mamayı küçük öğünlere bölün ve yenisini en kısa sürede temin edin. Bu arada su kabını taze tutun ve kedinizi uzun süre aç bırakmayın.
Kuru ya da yaş mamadan biri bittiyse önce elinizde kalan diğer mamayı kullanın. Yalnızca kuru mama kaldıysa kedinizi daha çok su içmeye teşvik edin. Yeni kedi maması siparişinde alıştığı mamayı seçin. Dolapta birkaç kedi yaş maması bulundurmak da bu tür anlar için iyi bir yedektir.
Kedinin uzun süre aç kalmaması sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Cornell Feline Health Center, karaciğer yağlanmasının (hepatik lipidoz) neredeyse her zaman kedinin yemeyi bırakmasıyla birlikte ya da yemeyi bırakmasının ardından geliştiğini ve obez kedilerde çok daha sık görüldüğünü belirtir.
Kedi Maması Yoksa Kediye Ne Verilir?
“Kedi maması yoksa ne verilir?” sorusunun cevabı, sade pişirilmiş hayvansal proteinlerdir. Merck Veterinary Manual, kedilerin zorunlu etçil olduğunu ve taurin, arakidonik asit, hazır A vitamini gibi ihtiyaçları için hayvansal doku içeren bir beslenmeye gereksinim duyduğunu belirtir. ASPCA da kemiksiz, baharatsız ve yağsız olarak pişirilmiş tavuk ve hindinin az miktarda verilebileceğini, alışık olunmayan bir yiyeceğin fazla miktarda tüketilmesinin sindirim sorunlarına yol açabileceğini belirtir. Bu nedenle uygun ev yemekleri küçük porsiyonlar hâlinde verilmelidir.
| Yiyecek | Nasıl hazırlanır | Dikkat edilecek nokta |
| Tavuk ya da hindi eti | Suda haşlanır, tuz ve baharat eklenmez. | Kemik ve deri ayıklanır. |
| Balık | Sade şekilde tamamen pişirilir. | Kılçıkların tamamı alınır. |
| Yumurta | Katılaşana kadar haşlanır. | Sarısı ve beyazı birlikte verilebilir. |
| Pirinç, bal kabağı, havuç | İyice pişirilir. | Yalnızca ete küçük bir ek olur. |
Haşlanmış Tavuk ya da Hindi Eti
En pratik seçenek, göğüs gibi yağsız bir parçayı tuzsuz ve baharatsız haşlamaktır. Kemiği ve deriyi ayıklayıp eti küçük parçalara bölün. İçine hiçbir şey katmadığınız haşlama suyundan biraz ekleyebilirsiniz. Hazır et suyu ve bulyon ise çoğu zaman tuzludur ve soğan ya da sarımsak içerebilir, bu yüzden kullanmayın.
Kılçığı Ayıklanmış Pişmiş Balık
Levrek, somon ya da hamsi gibi balıkları sade olarak haşlayabilir veya fırında pişirebilirsiniz. Kılçıkların tamamını ayıklayın ve balığı çiğ vermeyin. Merck Veterinary Manual, bazı çiğ balıklarda bulunan tiaminaz adlı enzimin B1 vitaminini (tiamin) parçaladığını ve pişirmenin bu enzimi etkisiz hâle getirdiğini belirtir.
Tam Pişmiş Yumurta
Yumurtayı katılaşana kadar haşlayın, sarısını da beyazını da verebilirsiniz. ASPCA, çiğ yumurtanın Salmonella gibi bakteriler içerebileceğini belirtir. Merck Veterinary Manual'a göre çiğ yumurtada bulunan avidin, biotini (B7 vitamini) etkisiz hâle getirir. Yumurtanın pişirilmesi bu etkiyi ortadan kaldırır.
Pirinç ve Sebze Ne Kadar Uygun?
İyice pişmiş pirinç zehirli sayılmaz. ASPCA, havucu ve pişmiş bal kabağını da güvenli atıştırmalıklar arasında sayar. Yine de bunlar tek başına bir öğün olmaz. VCA'ya göre kediler beta-karoteni A vitaminine çeviremez, bu yüzden sebzeler A vitamini ihtiyacını karşılamaz.
Kediye Asla Verilmemesi Gereken Yiyecekler
Bazı yiyecekler kediler için risklidir ve mama yokken de verilmez. Uyarılar ağırlıklı olarak ASPCA ve Merck Veterinary Manual kaynaklarına dayanır.
Soğan, sarımsak, pırasa ve frenk soğanı: Merck Veterinary Manual, bu bitkilerin kansızlığa (hemolitik anemi) yol açabildiğini ve bu açıdan en hassas hayvan türünün kediler olduğunu belirtir. Çiğ, pişmiş, kurutulmuş ve toz hâlleri de risklidir.
Üzüm ve kuru üzüm: Köpeklerde böbrek hasarıyla ilişkilendirilir. Merck Veterinary Manual, kedilerde yayımlanmış olgu bulunmadığını, yalnızca tekil bildirimler olduğunu belirtir. Etkisi tam bilinmediği için yine de vermeyin.
Çikolata, kahve, çay ve alkol: Kusma, ishal, titreme ve daha ağır tablolara yol açabilir.
Çiğ maya hamuru: Midede kabarabilir ve alkol oluşturabilir.
Kemik: Sindirim yolunu yaralayabilir ya da tıkayabilir.
Çiğ et, çiğ yumurta ve çiğ balık: ASPCA, çiğ et ve yumurtanın Salmonella ve E. coli gibi bakteriler taşıyabileceğini belirtir. Çiğ balık ise B1 vitamini eksikliğine yol açabilir.
Beyaz peynir, kaşar ve diğer tuzlu peynirler: Tuz ve süt şekeri (laktoz) içerdikleri için önerilmez.
Sucuk, salam ve sosis: Tuzludur, içeriğinde baharat ve sarımsak bulunabilir.
Salçalı, soğanlı ve baharatlı ev yemekleri: Soğan ve sarımsak içerdikleri için yemek artıkları da risklidir.
Ayrıntılı liste için “Kediler ne yer?” başlıklı rehberimize göz atabilirsiniz.
Kedilere Köpek Maması, Süt ve Ton Balığı Konservesi Verilir mi?
Mama bittiğinde en çok akla gelen bu üç ikamenin hiçbiri kedi mamasının yerini tutmaz ve her birinin ayrı bir sorunu vardır.
Köpek Maması
VCA, bir iki lokma köpek mamasının çoğu sağlıklı kediye zarar vermeyeceğini ama köpek mamasının kedinin tek besin kaynağı olarak tasarlanmadığını belirtir. Kediler köpeklerden farklı olarak taurin, daha fazla proteine, araşidonik aside ve hazır A vitaminine ihtiyaç duyar. Evde haşlanmış et ya da yumurta varsa onları tercih edin. Ayrıntıları kediler köpek maması yer mi yazımızda bulabilirsiniz.
İnek Sütü
ASPCA, evcil hayvanların sütteki laktozu parçalayan enzimi (laktaz) az ürettiğini ve süt ürünlerinin ishal ile sindirim sorunlarına yol açabildiğini belirtir. Bu yüzden mama yokken kedinize süt vermeyin. Yoğurt da mamanın yerini tutmaz.
Ton Balığı Konservesi
İnsanlar için üretilen ton balığı konservesi tuz ya da yağ içerebilir. Merck Veterinary Manual, ağırlıklı olarak balıkla ve özellikle ton balığı konservesiyle beslenen kedilerde E vitamini eksikliğine bağlı sarı yağ hastalığının (steatit) görülebildiğini belirtir. Ton balığı konservesini mama yerine kullanmayın, haşlanmış balık daha güvenli bir seçenektir.
Ev Yemeği Kedi Beslenmesinde Neden Kısa Süreli Bir Çözümdür?
Ev yemeği kısa süreli, geçici bir çözümdür ve kedinin bütün besin ihtiyacını karşılamaz. Merck Veterinary Manual, kedilerin ticari olarak üretilmiş, tam ve dengeli mamalarla beslenmesini önerir ve ev yapımı diyetlerin çoğu zaman temel vitamin ve minerallerde eksik kaldığını belirtir.
En kritik eksiklerden biri taurindir. VCA'ya göre kediler taurini kendileri yeterince üretemez ve depolayamaz. Bu nedenle taurini besinlerden düzenli olarak almaları gerekir. Uzun süreli taurin eksikliği dilate kardiyomiyopati adı verilen ciddi bir kalp hastalığına yol açabilir. Taurinin görevlerini "Taurin Nedir? Kediler ve Köpekler için Faydaları" yazımızda bulabilirsiniz.
İnternette bir tarif bulmak da bu sorunu çözmez. 2019 yılında yayımlanan “Evaluation of the nutritional adequacy of recipes for home-prepared maintenance diets for cats” başlıklı makalede, kitaplardan ve internetten toplanan 114 kedi diyeti tarifi incelenmiştir. Besin analizine uygun 94 tarifin hiçbirinin tüm temel besin ögelerini önerilen düzeyde sağlamadığı görülmüştür. Merck, ev yemeği uzun süre verilecekse tarifin veteriner beslenmesi konusunda uzman bir hekim tarafından hazırlanmasını önerir ve yalnızca ciğerle beslemenin A vitamini fazlalığına yol açabileceği konusunda uyarır.
Yavru, Kilolu ve Özel Mama Kullanan Kedilerde Dikkat
Bazı kediler mamasız geçen sürede daha fazla dikkat ister.
Yavru kediler: International Cat Care, inek ve keçi sütünün yavru kedilerin besin gereksinimlerini karşılamadığını ve yavru kedi süt tozu kullanılması gerektiğini belirtir. Sütten kesilmemiş bir yavru bakıyorsanız evde yavru kedi süt tozu bulundurun. Sütten kesilmiş yavruları da küçük porsiyonlarla ve sık aralıklarla besleyin.
Kilolu kediler: Cornell'e göre karaciğer yağlanması obez kedilerde çok daha sık görülür. Bu kedileri aç bırakmayın.
Veteriner diyet maması kullanan ya da besin alerjisi olan kediler: Böbrek veya idrar yolu hastalığı bulunan ya da gıda alerjisi nedeniyle özel mama kullanan kedilerde ev yemeği, beslenme tedavisinin dengesini bozabilir. Bilinen bir besin alerjisi olan kedide tavuk ya da balık da alerjiyi tetikleyebilir. Ne vereceğinizi veteriner hekiminize sorun.
İnsülin kullanan şeker hastası kediler: VCA'ya göre şeker hastası bir kedinin öğününü yememesi düşük kan şekeri (hipoglisemi) riski oluşturabilir. Kediniz öğününü yemediyse insülini uygulamadan önce veteriner hekiminizi arayın.
Kediniz Zararlı Bir Yiyecek Yediyse Ne Yapmalı?
Kediniz soğanlı bir yemek, çikolata ya da başka zararlı bir yiyecek yediyse miktar az görünse de beklemeden veteriner hekiminizi ya da 7/24 açık bir veteriner kliniğini arayın. Ne yediğini, yaklaşık miktarını ve ne zaman yediğini not edin. Ambalaj varsa yanınıza alın.
Evde kedinizi kusturmaya çalışmayın. Today's Veterinary Practice'te yayımlanan 2023 tarihli “Emetics in Small Animals” başlıklı makalede, oksijenli suyun (hidrojen peroksit) kedilerde önerilen dozlarda bile ağır ve hatta ölümcül mide kanamasına yol açabildiği belirtilir. Tuzlu su, süt ya da internette önerilen başka “panzehirleri” de vermeyin. Kusturma gerekiyorsa bu işlem veteriner hekim tarafından klinikte güvenli yöntemlerle gerçekleştirilir.
Kusma, ishal, aşırı salya, halsizlik, titreme, nöbet, diş etlerinde solgunluk veya sararma, nefes alma güçlüğü ya da yemeği tamamen reddetme gibi belirtilerden herhangi birini fark ederseniz vakit kaybetmeden kliniğe gidin. Belirtilerin ayrıntısını kedilerde zehirlenme belirtileri yazımızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kedi maması yoksa kediyi aç bırakmak doğru mu?
Kediyi saatlerce aç bırakmak yerine geçici olarak haşlanmış et, balık ya da yumurta verin. Uzun süre yemeyen kedide karaciğer yağlanması riski doğar ve bu risk kilolu kedilerde daha yüksektir. Ayrıntılar için kedilerde karaciğer yağlanması yazımıza bakabilirsiniz.
Ev yemeğiyle kaç gün idare edilebilir?
Bu konuda kesin bir gün sınırı verilemez. Ev yemeği kedinin bütün ihtiyacını karşılamadığı için mamayı ilk fırsatta temin edin ve ev yemeğini günlerce sürdürmeyin. Mama uzun süre bulunamayacaksa veteriner hekiminize danışın.
Ödül maması normal mamanın yerini tutar mı?
Tutmaz. Ödül mamaları ara sıra verilmek üzere üretilen tamamlayıcı ürünlerdir ve tek başına dengeli bir beslenme sağlamaz. Mama yokken öğün olarak haşlanmış et tercih edin. Ödül mamasını ise yalnızca ödül amacıyla kullanın.
Kediye ekmek, makarna ya da pilav verilir mi?
Az miktarda sade pişmiş pilav ya da makarna kediler için zehirli sayılmaz. Ancak bu yiyecekler kedinin ihtiyaç duyduğu besinleri sağlamaz. Ekmek de dâhil bunları öğün yerine kullanmayın, çiğ ekmek hamurunu ise hiç vermeyin.
Sokak kedisine mama yoksa ne verilir?
Tuzsuz haşlanmış tavuk, pişmiş yumurta ya da kılçığı ayıklanmış balık verebilirsiniz. Yanına temiz su da bırakabilirsiniz. Tuzlu, salçalı ya da soğanlı yemek artıklarından ve sütten kaçının.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim muayenesinin yerine geçmez. Kediniz yemeyi reddediyorsa ya da zararlı bir şey yediyse beklemeden veteriner hekiminize başvurun.
Kaynaklar:
https://icatcare.org/articles/hand-rearing-kittens
https://www.merckvetmanual.com/toxicology/food-hazards/allium-spp-toxicosis-in-animals
https://www.aspca.org/pet-care/aspca-poison-control/people-foods-avoid-feeding-your-pets
https://vcahospitals.com/know-your-pet/feeding-multiple-pets
https://vcahospitals.com/know-your-pet/nutrition-for-cats-with-diabetes-mellitus
https://www.aspca.org/news/sharing-caring-foods-you-can-safely-share-your-pet
https://icatcare.org/articles/how-to-change-your-cats-food-to-a-new-diet
https://avmajournals.avma.org/view/journals/javma/254/10/javma.254.10.1172.xml
https://todaysveterinarypractice.com/pharmacology/emetics-in-small-animals/
