Kedi Piresi İnsana Geçer mi?

Evet, kedi piresi insana geçebilir ve insanı ısırabilir. Ancak asıl konağı kedi ve köpektir. Kedi piresi insan vücuduna yerleşip yaşamaz, kalıcı yaşam alanı kedinizin tüyleri ve evinizdir. Isırıklar kaşıntılı, kırmızı kabartılar yapar ve çoğunlukla dizlerin altında görülür. Isırıkları bitirmenin yolu, kedinizi ve evinizi veteriner hekiminizin önerdiği yöntemle pireden arındırmaktır. Isırık yerinden irin geliyorsa ya da ateşle birlikte lenf bezlerinizde şişlik varsa bir hekime başvurun.

Ayak bileklerinizde kaşıntılı kabartılar fark ettiyseniz aklınıza ilk gelen büyük ihtimalle kedinizdir. Bu endişe çok yaygındır ve hem açıklaması hem de çözümü bellidir. Bu yazıda pirenin size neden geçtiğini, taşıyabildiği hastalıkları ve ne zaman hekime gitmeniz gerektiğini bulacaksınız.

UYARI: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kediniz için veteriner muayenesinin, kendi sağlığınız için hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz. Bilgiler CDC, Merck Veterinary Manual, ESCCAP, VCA Animal Hospitals, NHS, International Cat Care, PetMD ve hakemli çalışmalar temel alınarak hazırlanmıştır.

Kedi Piresi İnsana Ne Zaman ve Nasıl Geçer?

Kedi piresi insana özellikle kedi bir süre evde olmadığında, boş kalmış bir eve girildiğinde ya da evdeki pire sayısı çok arttığında geçebilir. CDC'ye göre pireler hayvan konağı tercih eder, hayvan bulamadıklarında ise insanı ısırır.

Pirenin yumurta, larva ve koza (pupa) evreleri halı diplerinde, koltuk aralarında ve kedi yatağında görülür. Merck Veterinary Manual'a göre hayvanları istila eden ve insanları da ısırabilen pireler, kozadan yeni çıkmış ve henüz beslenmemiş erişkinlerdir. Aynı kaynağa göre kozadaki erişkinler basınç, solukla yayılan karbondioksit, zemin hareketi ve ısı gibi uyaranlarla dışarı çıkar. Uzun süre boş kalmış bir eve girildiğinde bacaklarda birden çok pire ısırığı görülmesi, kozadan çıkan pirelerin insanı ısırmasıyla açıklanabilir.

Merck Veterinary Manual'a göre Ctenocephalides felis, kedi ve köpeklerde açık ara en yaygın piredir. Pirenin evinize nasıl yerleştiğine dair detayları “Kedi Piresi Eve Yayılır mı?” başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.

Pire Türleri

Evcil hayvan beslenen evlerde karşılaşılan pire çoğunlukla kedi piresidir. Aşağıdaki tabloda CDC DPDx ve Merck Veterinary Manual verilerine dayanılarak beş pire türü özetlenmiştir.

İnsanda Pire Isırığı Nasıl Anlaşılır?

Pire ısırığı insanda küçük, kırmızı ve kaşıntılı kabartılar yapar. NHS'ye göre bu ısırıklar genellikle dizlerin altında, gruplar hâlinde görülür. PetMD'de yayımlanan veteriner hekim imzalı makalede de ısırıkların çoğunlukla bacaklarda ve ayak bileklerinde kümeler ya da düz bir sıra hâlinde görüldüğü belirtilir. Merck Veterinary Manual'a göre yeni çıkan pireler, halı yüzeyinden geçen bir konağı bekler. Bu durum, bacakların neden sık ısırıldığını açıklayabilir.

NHS, böcek ısırıklarının bazı kişilerde ısırık çevresinde kaşıntılı ve kabarık bir alerjik tepkiye yol açabildiğini ve kaşımanın enfeksiyon riskini artırdığını belirtir.

PetMD'ye göre pire ısırıklarını diğer böcek ısırıklarından ayırmak zor olabilir. Pire istilasını doğrulamak için genellikle evde pirelerin ya da pire dışkısının görülmesi gerekir. Emin değilseniz bir hekime danışın. Kedinizi kontrol etmek için “Kedilerde Pire Olduğu Nasıl Anlaşılır?” rehberimize göz atabilirsiniz.

Kedi Piresi İnsana Hastalık Bulaştırır mı?

Bulaştırabilir ancak bu hastalıkların çoğu doğrudan ısırıkla geçmez. Bakteriler çoğu zaman pire dışkısıyla taşınır. Pire dışkısıyla bulaşmış bakteriler bir yaraya ya da tırmık izine girdiğinde insana ulaşabilir. Pire tenyası ise enfekte bir pire yanlışlıkla yutulduğunda bulaşır.

CDC'ye göre kedi tırmığı hastalığında hafif ateş ve lenf bezlerinde büyüme ile hassasiyet görülebilir. 2016 yılında yayımlanan “Rickettsia felis, an Emerging Flea-Borne Rickettsiosis” başlıklı derlemede kedi piresi, bu bakterinin başlıca taşıyıcısı ve doğal rezervuarı olarak tanımlanır. Pirelerle anılan veba ise CDC'ye göre dünyada çoğunlukla sıçan pireleriyle bulaşır.

2011 yılında yayımlanan “A Serological Investigation of Bartonella henselae Infection in Cats in Turkey” başlıklı çalışmada, altı ilden incelenen 298 kedinin %27,9'unda B. henselae'ye karşı antikor saptanmıştır. CDC'ye göre insanı pireden korumanın en iyi yolu evcil hayvanı pireden uzak tutmaktır. Diğer zoonoz hastalıkları öğrenmek isterseniz “Kedilerden İnsanlara Bulaşan Hastalıklar Nelerdir?” yazımıza bakabilirsiniz.

Kedi Piresi İnsandan Nasıl Temizlenir?

Pireler insan üzerinde kalıcı olarak yaşamadığı için çözüm iki adımdan oluşur. Önce ısırılan bölgeyi rahatlatırsınız. Ardından pirenin asıl bulunduğu alanlara yönelir, kedinizi pirelerden arındırır ve evinizi temizlersiniz.

Isırılan Bölge İçin Yapabilecekleriniz

NHS, ısırılan bölgenin sabun ve suyla yıkanmasını, şişlik varsa bölgeye beze sarılmış buz veya soğuk suya batırılmış temiz bir bez uygulanmasını ve bölgenin kaşınmamasını önerir. Kaşıntı rahatsız edici düzeye gelirse size uygun ürünü eczacınıza ya da hekiminize sorabilirsiniz.

Isırıkları Tamamen Bitirmek İçin Kedinizi ve Evinizi Temizleyin

Merck Veterinary Manual'a göre dişi kedi piresi, ilk kez kan emdikten 24-48 saat sonra yumurtlamaya başlar ve en verimli döneminde günde 40-50 yumurta bırakabilir. Bu yüzden erken ve düzenli müdahale önemlidir. Uzman önerileri şu adımlarda toplanır:

• ESCCAP, evdeki bütün hayvanların aynı anda tedavi edilmemesini pire kontrolünün başarısızlık nedenlerinden biri olarak gösterir. VCA ise istiladan sonra korumanın 3-6 ay sürdürülmesini önerir.
• Halıyı, koltukları ve kedinizin yattığı yerleri sık süpürün. VCA, yumurta ve larvaların süpürge torbasında gelişmesini önlemek için torbanın atılmasını önerir.
• Kedi yatağını ve örtüleri sıcak suda yıkayın. Yıkanamayanları yenileriyle değiştirin. Kolay yıkanan kedi yatakları bu rutini kolaylaştırır.
• ESCCAP'a göre tarama, az sayıdaki pireyi bile saptamanın en iyi yoludur. Bir kedi tarağı tüylerdeki pireyi ve pire dışkısını görmenizi kolaylaştırır.
• Yoğun istilada ev için sprey gerekebilir. Pet Poison Helpline'a göre kediler, ev tipi böcek spreylerinde de bulunan piretroid grubuna köpeklerden çok daha hassastır. Evde kullanacağınız böcek ilacını veteriner hekiminize danışarak seçin ve ürünün etiketindeki talimatlara göre uygulayın.
  
  

Merck Veterinary Manual'a göre tedavi edilen kedide 8 haftaya kadar, hatta bazen daha uzun süre ara sıra pire görülebilir. Pireleri görmeye devam ederseniz uygulamanızı gözden geçirmek için veteriner hekiminize danışın.

Ürün seçimini veteriner hekiminizle yapın. Uygun seçenekleri kedi dış parazit ürünleri sayfamızda, adım adım tedavi planını “Kedi Piresi Nasıl Geçer?” rehberimizde bulabilirsiniz.

Kedi Piresi İnsan Saçına Geçer mi?

PetMD'deki veteriner hekim makalesine göre pireler insan saçında yaşamaz. Saklanıp barınabildikleri kalın hayvan tüylerini tercih eder. Saçlı derinizde sürekli kaşıntı hissediyor ve saç diplerine sıkıca yapışmış küçük yumurtalar görüyorsanız CDC'nin baş biti için tarif ettiği durum söz konusu olabilir. Tanı için hekime danışın.

Pireye Karşı Esansiyel Yağ Kullanmak Kediniz İçin Güvenli mi?

İnternette sık önerilen çay ağacı ve okaliptüs gibi esansiyel yağ spreyleri kediler için risklidir. Merck Veterinary Manual, çay ağacı yağını evcil hayvanlarda en sık bildirilen esansiyel yağ zehirlenmesi olarak gösterir. Aynı kaynağa göre kedilerde glukuronil transferaz enzimi yetersizdir. Bu nedenle kediler fenol içeren yağlara çok hassastır. Okaliptüs yağı da nöbete yol açabilen yağlar arasında sayılır. Biberiye gibi burada adı geçmeyen yağları da veteriner hekiminize danışmadan kullanmayın.

Köpekler için üretilmiş pire ürünleri de kedilerde zehirlenmeye yol açabileceğinden dikkatle kullanılmalıdır. International Cat Care, permetrin içeren köpek ürünlerinin kedilerde ağır zehirlenmeye yol açabildiğini belirtir. Köpekler için üretilen pire damlalarının kedilere uygulanmasının sonuçlarını "Kedilerde Pire Nasıl Geçer?" yazımızda anlattık.

Kedinize yağ ya da köpek ürünü temas ettiyse:

Belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden veteriner hekiminize başvurun. Aşırı salya akması, kusma, halsizlik, sendeleme ya da titreme fark ederseniz vakit kaybetmeyin. Kusturmaya çalışmayın. Yıkama dâhil evdeki her adımı veteriner hekiminizin onayıyla uygulayın ve ürünün ambalajını yanınızda götürün.

Pire Isırığında Ne Zaman Tıbbi Desteğe Başvurulmalı?

Pire ısırıklarının çoğu evde basit bakım uygulamalarıyla izlenebilir. Aşağıdaki belirtilerde ise beklemeyin.

Kendiniz için hekime başvurun

• Isırık yerinden irin ya da sıvı geliyorsa veya şişlik ve kızarıklık artıyorsa
• Yüksek ateşle birlikte lenf bezlerinizde şişlik varsa (kedi tırmığından sonra da geçerlidir)
• Bağışıklığınız baskılanmışsa ya da ısırılan kişi bir bebek veya küçük bir çocuksa hekiminize erken danışın.
• Dudaklarda, ağızda, boğazda ya da dilde ani şişlik olursa acil yardım çağırın.

Kediniz için veteriner hekime başvurun

• Yoğun kaşınma, tüy dökülmesi ya da deride kabuklar varsa,
• Tüylerin arasında ıslatınca kırmızıya dönen siyah noktalar (pire dışkısı) görüyorsanız,
• Yavru kediniz halsizse, diş etleri soluksa ya da nefes alıp verişi hızlandıysa,
• Dışkısında ya da kuyruk altında pirinç tanesine benzeyen beyaz parçalar görüyorsanız veteriner hekime başvurun.

Sık Sorulan Sorular

Yavru kedi piresi insana geçer mi?

Evet, geçebilir. Yavru kedideki pire de çoğunlukla yetişkin kedidekiyle aynı tür olan kedi piresidir. Sizi ısırabilir ama üzerinizde yaşamaz. Pire ürünlerinin çoğunda yaş ve kilo sınırı bulunduğu için yavrunun tedavisini veteriner hekiminizle planlayın.

Kedi evde yokken pireler insanı ısırır mı?

Evet. CDC'ye göre pireler hayvan bulamadıklarında insanı ısırır. Kediniz evden uzaktayken kozadan çıkan ve henüz beslenmemiş pireler size yönelebilir. Bu yüzden kedinizin pire korumasına ara vermeyin.

Kedi piresi bebekler ve küçük çocuklar için tehlikeli mi?

Küçük çocuklar daha fazla dikkat gerektirir. CDC, zemine yakın vakit geçiren küçük çocukların enfekte bir pireyi kazara yutarak pire tenyası kapma riskinin yetişkinlere göre daha yüksek olduğunu belirtir. Şüphe durumunda çocuk hekiminize danışın.

Kedi piresi köpeğe geçer mi?

Evet. Merck Veterinary Manual'a göre kedi piresi köpeklerde de en sık görülen pire türüdür. Evde kedi ve köpek birlikte yaşıyorsa hepsi aynı anda korunmalıdır.

Kedimde pire görmüyorum ama ben ısırılıyorum, neden olabilir?

ESCCAP'a göre az sayıdaki pire tüylerin arasında gözden kaçabilir. Ayrıca evdeki pirelerin büyük bölümü yumurta, larva ve pupa evrelerindedir. Tarakta kalan siyah noktaları ıslak beyaz bir kâğıda sürdüğünüzde çevrelerinde kırmızı bir halka oluşuyorsa bunlar pire dışkısı olabilir. Isırık başka bir böcekten de kaynaklanabilir. Emin değilseniz hekime danışın.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kaygı verici bir belirtiyle karşılaşırsanız kendiniz için hekiminize, kediniz için veteriner hekiminize başvurun.

Kaynaklar

https://www.cdc.gov/fleas/about/index.html

https://www.cdc.gov/fleas/prevention/index.html

https://www.cdc.gov/dpdx/fleas/index.html

https://www.merckvetmanual.com/integumentary-system/fleas-and-flea-allergy-dermatitis/fleas-in-dogs-and-cats

https://www.merckvetmanual.com/poultry/arthropods-in-poultry/fleas-of-poultry

https://www.esccap.org/guidelines/gl3/

https://vcahospitals.com/know-your-pet/flea-control-in-cats

https://www.nhs.uk/conditions/insect-bites-and-stings/

https://www.petmd.com/general-health/can-fleas-live-on-humans

https://www.cdc.gov/bartonella/about/about-cat-scratch-disease.html

https://www.cdc.gov/typhus/about/murine.html

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4870301/

https://www.jstage.jst.go.jp/article/jvms/73/11/73_11-0217/_article

https://www.cdc.gov/lice/about/head-lice.html

https://www.merckvetmanual.com/toxicology/toxicoses-from-household-hazards/toxicoses-from-essential-oils-in-animals

https://icatcare.org/articles/permethrin-poisoning

https://www.petpoisonhelpline.com/uncategorized/8-substances-that-can-result-in-toxicoses-in-certain-species/

https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/cornell-feline-health-center/health-information/feline-health-topics/anemia