Kedilerde Göz İltihabı Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Çözümleri

Kedilerde göz iltihabının en yaygın türü konjonktivittir. Konjonktivit, göz kapaklarının iç yüzünü ve gözün beyaz kısmını örten zarın iltihaplanmasıdır. Yaygın nedenleri arasında kedi herpes virüsü ve Chlamydia felis gibi enfeksiyonlar yer alır. Başka bir belirti yoksa hafif ve berrak göz akıntısı kısa bir süre takip edilebilir. Kediniz gözünü açamıyorsa, gözde bulanıklık varsa ya da akıntı kanlı veya yoğun irinliyse aynı gün veteriner hekiminize gidin. İnsan göz damlası ve kortizonlu damla kullanmayın.

Kedinizin göz kenarında çapak ya da hafif bir kızarıklık fark ettiğinizde aklınıza genellikle ilk olarak “Gözüne toz kaçmıştır.” düşüncesi gelir. Bazen göze gerçekten toz kaçmış olabilir ancak benzer görünen göz akıntıları birbirinden çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu yazıda göz iltihabının türleri, acil müdahale gerektiren belirtiler ve evde uygulanabilecek güvenli bakım yöntemleri hakkında bilgi bulacaksınız.

UYARI: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Bu yazı Merck Veterinary Manual, Cornell Feline Health Center, VCA Animal Hospitals ve Avrupa Kedi Hastalıkları Danışma Kurulu (ABCD) gibi güvenilir kaynaklar ile hakemli çalışmalar temel alınarak hazırlanmıştır. Şüpheli her durumda önceliğiniz veteriner hekiminize ulaşmak olmalıdır.

Kedilerde Göz İltihabı Nedir?

Göz iltihabı, gözün farklı bölümlerindeki iltihapları kapsayan genel bir ifadedir ve kedilerde en sık karşılaşılan tablo konjonktivittir. 2020 yılında yayımlanan “Kedi ve Köpeklerde Görülen Yaygın Göz Hastalıkları: Retrospektif Çalışma (2018-2019)” başlıklı çalışmada, Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi kliniğinde göz hastalığı tanısı alan 78 kedinin %42,31'inde konjonktivit, %15,58'inde keratit saptanmıştır.

Keratit ve kornea ülseri: Gözün saydam ön tabakasının iltihabı ya da yarası. Ağrılıdır. İlerleyen durumlarda göz delinebilir.

Üveit: Gözün iç tabakalarının iltihabı. Akıntı az olabilir ancak gözde bulanıklık görülebilir. Merck Veterinary Manual'a göre FIP, FeLV, FIV ve toksoplazma gibi vücut genelini etkileyen hastalıkların belirtisi olabilir.

Blefarit: Göz kapağı kenarlarının iltihabı.

Glokom: Göz içi basıncının yükselmesi. Ağrıya, gözde büyümeye ve bulanıklığa neden olur.

Merck Veterinary Manual'a ve ABCD'ye göre Chlamydia felis kaynaklı konjonktivit tek gözde başlayıp iki göze yayılabilir. Yalnızca tek gözdeki sulanma ise çoğu zaman yabancı cisim, kornea yarası ya da gözyaşı kanalı sorunlarıyla ilişkilidir.

Kedilerde Göz İltihabı Belirtileri

En sık belirtiler akıntı, kızarıklık, şişlik, gözü kısma ve üçüncü göz kapağının görünmesidir. Aşağıdaki tablo tanı koymaz, ne zaman harekete geçmeniz gerektiğini gösterir.

Kedilerde Göz İltihabı Nedenleri

Cornell Feline Health Center'a göre kedilerde konjonktivitin en sık nedeni enfeksiyonlardır.

Enfeksiyonlar: Herpes, Chlamydia ve Mycoplasma

Kedi herpes virüsü (FHV-1): Kedi gribinin başlıca etkenlerinden biridir. Hem gözleri hem de üst solunum yollarını etkiler. ABCD'ye göre enfeksiyonu geçiren kediler virüsü ömür boyu belirti göstermeden taşıyabilir. Taşınma, emzirme, kortizon kullanımı ya da stresli dönemler virüsü yeniden aktifleştirebilir.

Chlamydia felis: Belirgin konjonktiva şişliğine ve akıntıya neden olur. Solunum belirtileri ise genellikle hafiftir.

Mycoplasma: Sağlıklı gözde de bulunabilir. Çoğunlukla herpes virüsü gibi başka bir etkenle birlikte bulunduğunda ya da bağışıklık zayıfladığında iltihabı ağırlaştırır.

Kalisivirüs: Daha çok ağız içi yaralarıyla öne çıkar. ABCD'ye göre tek başına da konjonktivite yol açabilir ama kornea yarası yapması beklenmez.

Cornell Feline Health Center, FIV ya da FeLV nedeniyle bağışıklığı zayıflamış kedilerin konjonktivite daha yatkın olduğunu belirtir. ABCD'ye göre karma aşı herpes enfeksiyonunu tamamen engellemez ancak belirtileri ve virüsün yayılmasını azaltır.

Alerji, Toz ve Ev Kimyasalları

Cornell Feline Health Center, toz ve havadaki kimyasalları konjonktivit nedenleri arasında sayar. Çamaşır suyu buharı, oda spreyleri ve sigara dumanı da gözü tahriş edebilir. Bu tahriş genellikle hafif kızarıklık ve berrak akıntıyla sınırlı kalır. Göz belirtilerine hapşırık ya da ateş de eşlik ediyorsa enfeksiyon olasılığı düşünülür. Tahrişe neden olan etken uzaklaştırıldığında belirtiler çoğunlukla kısa sürede düzelir.

Yabancı Cisim, Travma ve Kornea Ülseri

Bir pençe, ot kılçığı ya da kum tanesi korneayı çizebilir. Cornell Feline Health Center, kornea ülserinin gözü kısma, bulanıklık ve ışığa hassasiyetle kendini gösterdiğini, ilerleyen ülserin gözü delebileceğini belirtir. Kedilerde ülserin en sık nedeni tekrarlayan herpes enfeksiyonudur. Merck Veterinary Manual'a göre korneal sekestrum yalnızca kedilerde görülen, korneada kahverengi-siyah leke biçiminde bir ölü doku alanıdır. İran, Himalayan ve Siyam kedilerinde daha sık görülür ve cerrahi müdahale ile tedavi edilir.

Basık Yüzlü Irklar ve Gözyaşı Kanalı

Science for Animal Welfare (UFAW), yüzü belirgin biçimde basık olan İran (Pers) kedilerinde gözyaşını burna taşıyan kanalın kıvrımlı olabildiğini belirtir. Bu durum gözyaşının yüze taşmasına, tüylerin lekelenmesine ve ciltte iltihaplanmaya yol açar. Exotic Shorthair ve Himalayan gibi benzer yüz yapısındaki ırklarda da görülebilir. Sürekli görülen berrak göz sulanması, yapısal nedenlerden kaynaklanabilir. Akıntı sarı-yeşile dönerse veteriner kontrolü gerekir.

Yenidoğan ve Yavru Kedilerde Göz İltihabı

Yavru kedilerin göz kapakları genellikle doğumdan sonraki 10. ile 14. günler arasında açılır. Bazı yavrularda gözler açılmadan önce kapakların altında enfeksiyon gelişir. Yenidoğan oftalmisi denen bu tabloda kapaklar şişer, kenarlarında kabuk ve irin görülür. Etken çoğu zaman anneden geçen herpes virüsü ya da doğum sırasında bulaşan bakterilerdir.

PetMD'ye göre tedavi edilmeyen enfeksiyon kornea skarına, görme kaybına ve gözün yırtılmasına yol açabilir. Bu nedenle acil veteriner hekim müdahalesi gerekir. Kapakları veteriner hekim nazikçe açar. Yapışık göz kapaklarını evde parmakla, pamukla ya da cımbızla açmaya çalışmayın. Doğumunun üzerinden 14 gün geçtiği hâlde gözleri açılmayan yavruyu da veteriner hekime götürün.

Veteriner Muayenesinde Neler Yapılır?

Belirtiler birbirine benzediği için tanı basit testlerle konur.

Floresein boyama: Sarı-yeşil boya kornea yaralarını görünür kılar.

Schirmer gözyaşı testi: Küçük bir kâğıt şeritle gözyaşı miktarı ölçülür.

Göz içi basıncı ölçümü: Glokom ve üveit ayrımında kullanılır.

Sürüntü ve PCR: Etkenin herpes virüsü, Chlamydia ya da Mycoplasma olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur. Bu testler özellikle tekrarlayan vakalarda önemlidir.

Kedilerde Göz İltihabı Nasıl Geçer?

Tedaviyi iltihabın nedenine göre veteriner hekim planlar. Evdeki temizlik tedaviyi destekler, ilacın yerini tutmaz.

Veteriner Tedavisi ve Damla Uygulama

Veteriner hekimler duruma göre antibiyotikli damla ya da merhem reçete edebilir. Merck'e göre Chlamydia ve Mycoplasma enfeksiyonlarının ağır ya da süreğen seyrettiği durumlarda ağızdan uygulanan antibiyotik tedavisi eklenebilir. Ağır herpes vakalarında antiviral ilaçlar tercih edilebilir. Merck Veterinary Manual'a göre lizin takviyesi herpes tedavisinde ilk seçenek sayılmaz. ABCD de lizin kullanımını önermez. Cornell'e göre kornea ülserinde yara iyileşene kadar Elizabeth yakası gerekebilir.

Damla uygularken aşağıdaki adımlar işinizi kolaylaştırır.

• Ellerinizi yıkayın, çapağı hekiminizin önerdiği solüsyonla temizleyin.
• Birden fazla göz damlası kullanıyorsanız uygulamalar arasında birkaç dakika bekleyin. Merhemi en son uygulayın.
• Belirtiler geçse bile ilacı erken kesmeyin. VCA Animal Hospitals, erken kesilen tedavinin enfeksiyonun geri dönmesine yol açabileceğini vurgular.

Evde Güvenli Göz Temizliği

Evde yapabileceğiniz en güvenli uygulama, kurumuş çapağı yumuşatıp silmektir. Hekiminizin önerdiği steril serum fizyolojik kullanılabilir. Her göz için ayrı pamuk kullanın ve işlemden sonra ellerinizi yıkayın. Kornea yarası olasılığı muayeneyle dışlandıktan ve veteriner hekim onay verdikten sonra bu temizliği yapın. Kedi göz temizleme ürünleri arasından seçim yaparken seçeceğiniz ürünün içeriğini veteriner hekiminizle değerlendirebilirsiniz.

Evde Yapılmaması Gerekenler

• İnsan göz damlası kullanmayın. İçerikleri kediler için uygun olmayabilir ve gözü olumsuz etkileyebilir.
• Kortizonlu damla ya da merhem kullanmayın. ABCD'ye göre kortizon herpesi yeniden aktifleştirebilir. Fark edilmemiş bir kornea yarasını da derinleştirebilir.
• Başka hayvandan ya da eski tedaviden kalan damlayı kullanmayın.
• Göz temizliğinde çay, papatya ya da sirke gibi maddeleri kullanmayın. Steril olmayan bu sıvılar gözü tahriş eder.
• Yapışık kapakları zorla açmayın, gözü sıkarak irin çıkarmayın.

Kedilerde Göz İltihabı Kaç Günde Geçer?

İyileşme süresi kedinizin durumuna göre değişir. Bu konudaki en doğru değerlendirmeyi veteriner hekiminiz yapar.

Hafif tahriş: Kaynak uzaklaştırılınca çoğunlukla birkaç gün içinde düzelir.

Bakteriyel ve viral konjonktivit: VCA'ya göre bakteriyel ve viral konjonktivit vakalarının çoğu 5-14 gün içinde düzelir. Cornell Feline Health Center, antibiyotikli damlanın genellikle 2-3 hafta kullanıldığını belirtir.

Chlamydia felis: ABCD kılavuzu, çok sayıda kedinin bulunduğu ve Chlamydia enfeksiyonunun yaygın olduğu ortamlarda ağızdan uygulanan antibiyotik tedavisinin en az dört hafta sürdürülmesini önerir. Kediniz için süreyi hekiminiz belirler.

Kornea yaraları: Cornell'e göre basit ülserler tedaviyle genellikle bir iki haftada iyileşir. İyileşmeyen yaraların tedavisi daha uzun sürebilir. Herpes enfeksiyonu taşıyan kedilerde kornea yaraları stres dönemlerinde tekrarlayabilir.

Hangi Durumda Hemen Veterinere Gitmelisiniz?

Aşağıdakilerden biri varsa aynı gün veteriner hekiminize ulaşın.

• Kediniz gözünü açamıyor ya da sürekli kısıyorsa
• Gözün yüzeyinde bulanıklık, renkli leke ya da çukurlaşma varsa
• Akıntı kanlı ya da çok yoğun irinliyse
• Göz büyümüş ya da yuvasından dışarı çıkmış görünüyorsa (glokom ya da travma şüphesi)
• Göze darbe geldi ya da pençe yarası varsa
• Yavru kedinin kapalı göz kapakları şişti ya da irin sızıyorsa
• Göz belirtilerine ateş, iştahsızlık ya da nefes güçlüğü eşlik ediyorsa
• Hafif belirtiler 24-48 saat içinde kötüleşiyorsa

Göze kimyasal bir madde sıçradıysa veteriner hekiminizi ararken gözü bol miktarda temiz suyla ya da serum fizyolojikle yıkayın ve vakit kaybetmeden kliniğe gidin.

Sık Sorulan Sorular

Kedi göz iltihabı evde nasıl geçer?

Hafif bir tahriş, kaynak ortadan kalkınca birkaç günde gerileyebilir. Enfeksiyon, kornea yarası ya da irinli akıntı varsa evde yapılan temizlik yeterli olmaz. Bu durumlarda veteriner hekim tarafından uygulanacak tedavi gerekir.

Kedime insan göz damlası kullanabilir miyim?

Hayır. İnsan damlalarının içeriği kediler için uygun olmayabilir. Kortizonlu damlalar ise ABCD'ye göre kedi herpesini yeniden aktifleştirebilir. Yalnızca veteriner hekiminizin kediniz için reçete ettiği damlayı kullanın.

Kedilerde göz iltihabı insanlara bulaşır mı?

Kedi gribinin başlıca etkenleri olan herpes virüsü ve kalisivirüs kedilere özgüdür. Cornell Üniversitesi, kalisivirüsün insanlar için tehlike oluşturmadığını belirtir. Chlamydia felis ise nadiren insana geçebilir. 2024 yılında yayımlanan "Zoonotic transmission of Chlamydia felis from domestic cats" başlıklı vaka serisinde, kedilerden bulaşan Chlamydia felis enfeksiyonuyla ilişkili olduğu düşünülen üç kronik konjonktivit vakası bildirilmiştir. Hasta kediye dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.

Göz iltihabı evdeki diğer kedilere bulaşır mı?

Evet. Göz iltihabına neden olan bazı enfeksiyon etkenleri akıntıyla temas, hapşırık sırasında saçılan damlacıklar ve ortak kapların kullanılması yoluyla yayılabilir. Bu nedenle hasta kediyi diğerlerinden ayrı tutun. Aşılı kediler de enfeksiyon kapabilir ama hastalığı genellikle daha hafif geçirir.

Kedilerde göz iltihabı körlüğe neden olur mu?

Basit konjonktivit zamanında tedavi edildiğinde genellikle iz bırakmadan iyileşir. Cornell Feline Health Center ise ilerleyen kornea ülserinin körlüğe ve gözün kaybına yol açabileceğini belirtir. Yavrularda kapak altında biriken irin ve glokom da kalıcı görme kaybı riski taşır.

Kedimin tek gözü akıyor, neden olabilir?

Tek gözde aniden başlayan akıntı sıklıkla yabancı cisim, pençe çiziği ya da kornea yarasıyla ilişkilidir. Akıntıya gözü kısma eşlik ediyorsa aynı gün veterinere gidin.

UYARI:Bu içerik veteriner hekim muayenesinin yerine geçmez. Ağrı, bulanıklık ya da kötüleşen akıntıda veteriner hekiminize başvurun.

Kaynaklar

https://www.merckvetmanual.com/eye-diseases-and-disorders/ophthalmology/conjunctiva

https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/cornell-feline-health-center/health-information/feline-health-topics/conjunctivitis

https://www.vet.cornell.edu/node/4003

https://vcahospitals.com/know-your-pet/conjunctivitis-in-cats

https://www.abcdcatsvets.org/guideline-for-feline-herpesvirus-infection/

https://eprints.gla.ac.uk/7723

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2203557

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11040131/

https://www.dvm360.com/view/just-ask-expert-premature-eyelid-opening-kitten

https://scienceforanimalwelfare.org/species/cat/persian/brachycephaly/

https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/baker-institute-animal-health/research-baker-institute/feline-calicivirus

https://www.merckvetmanual.com/cat-owners/eye-disorders-of-cats/disorders-of-the-cornea-in-cats

https://www.petmd.com/cat/conditions/eyes/eye-infections-newborn-kittens

https://www.merckvetmanual.com/cat-owners/eye-disorders-of-cats/disorders-of-the-anterior-uvea-in-cats

https://www.abcdcatsvets.org/guideline-for-feline-calicivirus-infection/