Sokaktan Kedi Sahiplenmek
Maalesef dışarıda, sıcak bir yuvanın ve sevgi dolu bir dokunuşun hayalini kuran milyonlarca patili dostumuz var. Hayatınıza benzersiz bir mutluluk ve anlam katmak istiyorsanız, bu canlardan birini sahiplenmek hayatınızın en güzel kararı olabilir.
Bir canı sahiplenmek; onun için sağlıklı, güvenli ve sevgi dolu bir yaşamın kapısını aralamak demektir. Ancak bu güzel yolculuk, sadece duygusal bir karar olarak kalmamalı, beraberinde getirdiği sorumluluklarla birlikte ele alınmalıdır.
Dışarıdaki zorlu şartlardan gelen dostlarımızın kendilerine has karakterleri ve korumacı savunma mekanizmaları olabilir. Bu yüzden sahiplenme yolculuğunda bir yandan evinizi onun konforuna ve güvenliğine uygun hale getirirken, diğer yandan hassas psikolojik dünyasını anlamaya çalışarak sabırla ilerlemelisiniz.
Dostlarımızı sahiplenme sürecinde aklınıza takılan tüm soruların yanıtları, bu yazımızda sizi bekliyor.
Sokak Kedisi Sahiplenmenin Avantajları
Sokaktan bir kedi sahiplenmenin en önemli avantajı, elbette bir canın hayatını kurtararak onun daha iyi koşullarda yaşamasına olanak tanımaktır. Hele ki kötü koşullardan kurtarılan bir cana yuva olduysanız, onun o minnet dolu bakışları kalbinizi derinden fethedecektir. Hisleri son derece kuvvetli olan bu hayvanlar, minnet duygusuyla birlikte sevgi ve sadakat bağını da geliştirerek sizinle ömür boyu sürecek bir dostluk kurarlar. İlk dönemlerde tedirgin ve temkinli yaklaşsalar da zamanla, düşündüğünüzden çok daha hızlı bir şekilde ev ortamına uyum sağlayacaklardır.
Madalyonun diğer yüzünde ise hayvan ticaretini azaltmaya yönelik sağlanan büyük katkı yer alır. Satın almak yerine bir canı sahiplenerek; kontrolsüz çoğalma ve acımasız üretim çiftlikleri gibi sorunların azalmasına destek olabilirsiniz. Bu nedenle bilinçli sahiplenme, hayvan sevgisinin en samimi ve en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilir.
Sağlık ve genetik açıdan değerlendirmek gerekirse, sokak kedileri bu noktada da büyük avantajlara sahiptir. Genellikle tekir veya karma ırklardan oluşan bu dostlarımız, oldukça geniş bir gen havuzuna sahiptir. Bu sayede, safkan (cins) kedilerde sıkça rastlanan kalıtsal ve kronik hastalıklar sokak kedilerinde çok daha az görülür. Üstelik sokaktaki her kedinin, oradaki deneyimlerine göre şekillenmiş, taklit edilemez ve nevi şahsına münhasır bir karakteri vardır. Bu yüzden sokaktan sahiplendiğiniz bir kediyle eviniz asla sıkıcı olmayacak; her anı sürprizlerle ve neşeyle dolu bir dosta sahip olursunuz.
Sokak Kedisi Sahiplenirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Anne sütü, özellikle ilk haftalarda bağışıklık sisteminin gelişimi için kritik bir öneme sahiptir. Bu yüzden çok küçük yavru kediler, annelerinden kesinlikle erken dönemde ayrılmamalıdır. Sokaktan bir kedi sahiplenirken hem sizi hem de yeni patili dostumuzu psikolojik ve fiziksel olarak zorlamamak adına dikkat edilmesi gereken bazı temel unsurlar bulunur. Bu unsurları şu şekilde sıralayabiliriz:
Gözlemleyin: Özellikle düzenli olarak aynı bölgede gördüğünüz, insanlara alışkın olan veya yardıma ihtiyacı olduğunu düşündüğünüz kediler için süreç daha uygun ilerleyebilir. Ancak sahiplenmeden önce mutlaka kedinin sahipsiz olduğundan emin olmalısınız. Bazı ev kedileri gün içinde dışarı çıkabiliyorlar.
Vücut Dilini Doğru Okuyun: Sokaktaki her kedi kucağa gelmek istemeyebilir. Bu aşamada sahiplenmeye çalıştığınız kedinin kulaklarının arkaya yatık olmaması, göz bebeklerinin aşırı büyümemiş olması, tıslamaması ve kuyruğunu sertçe sağa sola sallamaması gerekir. Size güven duyması için sakin bir ses tonuyla konuşun, elinizi koklamasına izin verin ve ani hareketlerden kaçının.
Doğrudan Eve Değil, Veteriner Kliniğine Götürün: Bu, sürecin en önemli kurallarından biridir. Sokaktan aldığınız canlıyı, özellikle evinizde başka bir evcil hayvan varsa, doğrudan eve getirmemelisiniz. Kedinin üzerinde taşıyabileceği parazitlerin, mantarların veya viral hastalıkların hem evdeki diğer canlılara hem de size bulaşmasını önlemek adına ilk durak her zaman bir veteriner kliniği olmalıdır.
Güvenli Taşıma Ekipmanları Kullanın: Sokaktan alınan bir kedi, dışarıdaki bir korna sesiyle, araba gürültüsüyle veya ani bir hareketle büyük bir panik yaşayabilir. Panik anında elinizi tırmalayarak kaçabilir ve onu tekrar bulmanız imkânsız hale gelebilir. Bu yüzden dostumuzu asla kucağınızda, kutuda veya açık bir çantada taşımaya çalışmayın. Bunun yerine mutlaka kapısı kilitlenebilir, sağlam plastik veya metal kedi taşıma çantaları(box) kullanmalısınız.
Sokaktan Sahiplenilen Kedilerde Sık Görülen Sağlık Sorunları
Sokakta yaşayan kediler; olumsuz hava koşulları, hijyenik olmayan ortamlar, sağlıksız ve yetersiz beslenme gibi durumlarla sıkça karşı karşıya kaldıkları için çeşitli sağlık problemleri yaşayabilirler. Bu yüzden, sahiplenme sonrasında atılması gereken ilk ve en önemli adım, dostumuzu mutlaka uzman bir veteriner hekime muayene ettirmektir.
Sokaktan sahiplenilen kedilerde en sık karşılaşılan sağlık sorunları ise şunlardır:
İç ve Dış Parazitler: Sokaktaki hemen hemen her kedide pire, kene, kulak akarları ve bağırsak parazitleri (kurtlar) bulunur. Dış parazitler yoğun tüy dökülmesine ve kaşıntıya yol açarken, iç parazitler ise ishal, kusma ve kilo kaybına neden olur. Doğru damla ve hap tedavileriyle bu sorun birkaç gün içinde hızlıca çözülür.
Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları (Kedi Gribi): Gözlerde çapaklanma, akıntı, sürekli hapşırma, burun akıntısı ve halsizlik gibi belirtilerle kendini gösterir. Özellikle yavru kedilerde tedavi edilmediğinde göz kayıplarına yol açabilen bu durum, antibiyotik ve göz damlası tedavileriyle kontrol altına alınır.
Mantar ve Deri Enfeksiyonları: Bağışıklık sisteminin zayıflaması ve stres nedeniyle kedilerin kulak arkalarında, patilerinde veya yüzlerinde bölgesel tüy dökülmeleri ve kızarıklıklar (mantar) oluşabilir. Düzenli beslenme ve tıbbi şampuan/kremlerle kısa sürede iyileşme sağlanır.
Viral Hastalıklar ve Bağışıklık Sorunları: Kediler arasında tükürük veya kan yoluyla bulaşan FIV (Kedi AIDS'i) veya FeLV (Kedi Lösemisi) gibi virüsler için hızlı kan testleri yapılmalıdır.
Not: Bu virüsler sadece kediden kediye bulaşır, insanlara veya evdeki köpek gibi diğer türlere kesinlikle geçmez.
Sokaktan Kedi Sahiplenmek İçin Hangi Aşılar Gerekli?
Dostumuzun ev ortamında sağlıklı, uzun bir ömür sürmesi ve ev halkının sağlığının korunması için veteriner hekim gözetiminde profesyonel bir aşı takvimi oluşturulmalıdır. Bu aşılar kedinin yaşına, sağlık durumuna ve yaşam koşullarına bağlı olarak değişir. Sokaktan gelen bir kedinin aşı takvimi genellikle şu sıralamayı takip eder:
İç ve Dış Parazit Uygulamaları: İlk aşamada genellikle iç-dış parazit uygulaması yapılır. Çünkü herhangi bir viral aşı yapılmadan önce, kedinin vücudunun parazitlerden tamamen arındırılması gerekir. Parazit taşıyan bir kediye aşı yapmak bağışıklık sistemini çökertebilir. Bu uygulama özel damlalar ve enjeksiyonlar/haplar ile yapılır ve yaşam boyu 2-3 ayda bir tekrarlanır.
Karma Aşı (Feline Panleukopenia, Calicivirus, Herpesvirus): Kedileri, halk arasında gençlik hastalığı olarak bilinen ve ölümcül olabilen Panleukopenia ile ağır solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan virüslerden korur. Genellikle bağışıklığın tam oluşması için ilk yıl 21 gün arayla 2 doz (rapel) olarak uygulanır, sonraki yıllarda yılda bir kez tekrarlanır.
Kuduz Aşısı: Hem kedinizin sağlığı hem de yasal mevzuatlar gereği yapılması zorunlu olan, sıcakkanlı tüm memelileri ve insanları koruyan hayati bir aşıdır. Kediniz 3 aylık olduktan sonra tek doz olarak uygulanır ve her yıl yenilenir.
Lösemi Aşısı (FeLV): Kedileri lösemi virüsüne karşı korur. Özellikle evinizde başka kediler varsa veya dostunuzun ileride balkona, bahçeye çıkma durumu olacaksa yapılması çok önemlidir. Aşı öncesinde kedide bu virüsün olmadığını kanıtlayan bir "FeLV Testi" yapılması şarttır.
Sokak Kedisi Eve Nasıl Alıştırılır?
Sokakta yaşayan kediler, ev ortamına ilk girdiklerinde sesten, yeni kokulardan ve ani ortam değişikliğinden dolayı birkaç gün stresli olabilirler. Bu, onlar için oldukça normal bir durumdur. Bu süreçte sabırlı ve anlayışlı davranmak, alışma döneminin sağlığı açısından büyük önem taşır.
Dostumuzu ev ortamına dahil etmeden önce, onun için sessiz ve kendini güvende hissedeceği özel bir alan yaratmalısınız. Mama ve su kabı, kedi tuvaleti ve yatağı mümkünse ilk etapta aynı odada bulunmalıdır. Kedinizin ihtiyacı olan tüm temel ihtiyaçlara kolayca erişebilmesi, kendini çok daha konforlu hissetmesini sağlayacaktır.
Bazı kediler ilk günlerde koltuk altlarına saklanabilir, yemek yemeyi reddedebilir, insanlardan uzak durup sürekli etrafı gözlemleyebilir. Bu davranışların tamamı savunma mekanizmasının bir parçasıdır ve son derece doğaldır. Kediyi zorla sevmeye çalışmak veya sürekli kucağa almaya zorlamak aranızdaki güven bağının zedelenmesine neden olabilir. Bunun yerine, onun size adım atmasını beklemek en doğru yöntemdir. Günde birkaç kez odasına girin; onunla doğrudan göz teması kurmadan yere oturun, sakin bir ses tonuyla konuşun, kitap okuyun veya telefonunuzla ilgilenin. Sizin ona zarar vermeyeceğinizi anladığında merak duygusu ağır basacak, kendiliğinden gelip sizi koklamaya ve tanımaya başlayacaktır.
Kediler rutinleri ve düzeni çok seven canlılar oldukları için mamalarını her gün aynı saatte vermeniz, kendilerini güvende hissetmelerini kolaylaştıracaktır. Tüm bunların yanı sıra, dostumuzun can güvenliğini tam anlamıyla sağlamak adına evdeki balkon ve pencereler için mutlaka kedi filesi veya özel koruma sistemlerinin kullanılması gerekir.
Sokaktan Kedi Sahiplenme Hakkında Sık Sorulan Sorular (SSS)
Sokak Kedisi Eve Alışır mı?
Evet. Çoğu sokak kedisi zamanla ev yaşamına uyum sağlayabilir. Güvenli ortam, düzenli beslenme ve sevgi adaptasyon sürecini hızlandırır.
Sokaktan Sahiplenilen Kedi Kum Kullanır mı?
Kedilerin büyük bölümü kum kullanımını içgüdüsel olarak bilir. İlk günlerde kumu göstermenin yeterli olduğu durumlar oldukça yaygındır.
Sokak Kedileri Saldırgan Olur mu?
Hayır. Korku nedeniyle savunma davranışı gösterebilirler ancak bu durum kalıcı agresiflik anlamına gelmez.
Sokaktan Yetişkin Kedi Sahiplenilir mi?
Kesinlikle evet. Yetişkin kediler de sevgi dolu, sakin ve uyumlu olabilir. Üstelik karakterleri daha belirgin olduğu için beklentileri anlamak daha kolay olabilir.
İlk Veteriner Masrafları Yüksek Olur mu?
Kedinin sağlık durumuna göre değişebilir. İlk süreçte:
Muayene,
Parazit uygulamaları,
Aşılar,
Gerekli testler yapılabilir.
Sokak Kedileri Çocuklarla Anlaşır mı?
Doğru tanıştırma ve kontrollü yaklaşım ile birçok kedi çocuklarla uyum sağlayabilir. Ancak kedinin sınırlarına saygı duyulmalıdır.
Sahiplendiğim Kedi Geceleri Çok Miyavlıyor ve Kapıları Tırmalıyor, Ne Yapmalıyım?
Sokak kedileri genellikle geceleri aktif olmaya, avlanmaya ve keşfetmeye alışıktır. Eve ilk geldiklerinde gece enerjilerini atamadıkları için miyavlayabilir veya dışarı çıkmak isteyebilirler. Bunun önüne geçmek için uyku saatinizden hemen önce onunla interaktif oyunlar oynayarak (olta oyuncaklar, lazer vb.) enerjisini tüketin ve oyunun ardından gece mamasını verip onu uykuya hazırlayın. Pencerelerinize mutlaka kediler için özel yapılmış, dayanıklı çelik sineklik veya güvenlik filesi taktırarak olası kaçma ve düşme kazalarını kesin olarak önleyin.
Kaynakça
https://www.petmd.com/cat/general-health/adopting-stray-cat
https://www.cats.org.uk/help-and-advice/lost-found-and-feral-cats/stray-cats
https://vcahospitals.com/know-your-pet/managing-feral-cats
https://www.avma.org/resources-tools/avma-policies/pet-ownership-guidelines
