Uçaklı Seyahatlerde Kedi ve Köpeklerin Taşınması

Taşıma çantasıyla birlikte toplam ağırlığı 8 kg’ın altında olan kedi ve köpekler çoğu havayolunda kabine (PETC), bu sınırı aşanlar ise kargo bölümüne (AVIH) alınır. Kargo bölümü hakkında yaygın olan havasız ve dondurucu soğuk bilgisi doğru değildir. Modern yolcu uçaklarının evcil dostlarımız için ayrılan bölümleri, yolcu kabiniyle aynı ısıda ve basınçta iklimlendirilir. Uçuşa kabul için hayvanın en az 3 aylık olması, kuduz aşısının yapılmış olması ve sağlık raporunun eksiksiz olması gerekir. İran kedisi gibi bazı basık burunlu ırklar uçağın kargo bölümüne kesinlikle alınmaz.

Bilet aldıktan sonra "kafesim uçağa uyar mı, hangi aşılar şart, kargo güvenli mi?" sorularıyla boğuşmak çoğu evcil hayvan sahibinin başına gelir. Üstelik THY, Pegasus ve SunExpress gibi havayolları birbirinden farklı kafes ölçüleri ve kurallar uyguluyor. Tek bir kaynağa bakıp yola çıkmak, havalimanında beklenmedik durumlarla karşılaşmanıza yol açabilir. Bu yazıda kabin ve kargo ayrımını, uçağa kabul şartlarını, THY ile Pegasus'un somut kural farklarını, hangi ırkların kısıtlandığını ve uçuş öncesinde veya sırasında nelere dikkat edeceğinizi bulacaksınız. Yalnızca kedinizle seyahat için daha ayrıntılı bir kaynak arıyorsanız Kediler uçağa binebilir mi? başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim konsültasyonunun yerini tutmaz. Yazıdaki bilgiler IATA (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği), AVMA (Amerikan Veteriner Hekimleri Birliği), T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı ve havayollarının resmî sayfaları temel alınarak hazırlanmıştır.Kurallar sık değiştiği için biletinizi almadan önce bilgileri mutlaka havayolunuzdan teyit edin.

Kabin mi Kargo mu? PETC ve AVIH Farkı

Kabin içi taşımaya PETC (Pet in Cabin), kargo bölümünde taşımaya da AVIH (Live Animal in Hold) denir. Bu ayrım evcil hayvanın kafesiyle birlikte toplam ağırlığına bağlıdır. IATA'nın Canlı Hayvan Taşıma Kuralları çerçevesinde çoğu havayolunda 8 kg sınırının altındaki kediler ve köpekler koltuk altında, sahibinin gözetiminde seyahat edebilirken bu sınırı aşanlar kargo bölümüne yönlendirilir.

Kargo bölümünün güvensiz olduğu inanışı çoğunlukla insani bir varsayımdan kaynaklanır. IATA'nın kılavuzlarına göre hazırlanan loş ve sessiz ortam, kabindeki hareketliliğe kıyasla bazı hayvanlar için aslında daha az uyaran içerir.

Uçağa Kabul Şartları: Yaş, Aşı ve Sağlık Raporu

Bir kedi veya köpeğin ticari uçuşa kabul edilebilmesi için üç temel şart aranır: minimum yaş, güncel kuduz aşısı ve veteriner sağlık raporu. Havayollarının büyük çoğunluğu 12 haftadan (3 ay) küçük ve aşısız hayvanları kabul etmez. IATA'nın genel kuralı aynı anneden gelen en fazla üç yavrunun aynı kafeste taşınmasına izin verse de THY ve Pegasus gibi Türkiye'de uçan havayolları kendi iç kurallarıyla bunu aynı kafeste en fazla iki hayvanla sınırlandırır. Bu nedenle bilet almadan önce uçacağınız havayoluna bu sınırı sormanız önemlidir.

Tarım ve Orman Bakanlığının düzenlemelerine göre kuduz aşısının uçuş tarihinden en az 21–30 gün önce yapılmış olması antikor gelişimi için gereklidir. Yurt dışına çıkışlarda ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerinden alınan Uluslararası Veteriner Sağlık Sertifikası ve zorunlu mikroçip kaydı şarttır. Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık gibi bazı varış ülkeleri ayrıca kuduz antikor titrasyon testi (FAVN) ve buna bağlı bekleme süresi talep eder. IATA'nın kurallarına göre emziren (sütten kesilmemiş yavruları olan) hiçbir dişi hayvan, yaşı ne olursa olsun, uçuşa kabul edilmez. Ayrıca yavru emzirmese dahi doğumun üzerinden en az 48 saat geçmemiş veya gebeliğinin son üçte birlik döneminde olan dişi hayvanlar da uçamaz.

Kabin Kafesi Nasıl Olmalı? (IATA Standartları)

IATA'nın Canlı Hayvan Kuralları (Live Animals Regulations), hayvanın kafesin içinde doğal pozisyonunda ayakta durabilmesini, kendi etrafında tam tur dönebilmesini ve rahatça uzanabilmesini şart koşar. Aynı kurallara göre kargo bölümünde kullanılacak sert kafeslerin havalandırma delikleri dört yüzeye de dağılmalı; deliklerin boyutu köpekler için en fazla 25 × 25 mm, kediler içinse patilerinin veya burunlarının sıkışmasını önlemek amacıyla en fazla 19 × 19 mm olmalıdır.

Kabin için evcil hayvan taşıma çantası seçerken bu ölçütlere ek olarak havayolunuzun koltuk altı kafes ölçüsüne uyup uymadığını mutlaka kontrol etmeniz gerekir. Yazımızın bir sonraki bölümünde THY ve Pegasus arasındaki somut farkı göreceksiniz.

THY ve Pegasus'ta Evcil Hayvan Taşıma Kuralları Karşılaştırması

“Her havayolunun kuralı aynıdır.” varsayımı yolcuları havalimanında mağdur edebilir. THY ve Pegasus'un kabin kafesi ölçüleri birbirinden belirgin biçimde farklıdır.

Evcil hayvan taşıma çantasının hangi havayoluna uygun olduğunu bilet almadan önce netleştirmek, havalimanında check-in aşamasında geri çevrilmenin önüne geçer. Yasaklı ırk listeleri havayoluna göre değişebilir ve güncellenebilir. Biletinizi almadan önce mutlaka güncel listeyi havayolunuzdan teyit edin.

Hangi Kedi ve Köpekler Uçağa Kabul Edilmiyor?

Havayollarının belirli ırklara getirdiği kısıtlamalar güvenlik gerekçelerine dayanır. Veteriner literatürüne göre Fransız Bulldog, İngiliz Bulldog, Pug, Boxer gibi basık burunlu (brakisefalik) köpek ırkları ile Persian ve Exotic Shorthair gibi kedi ırkları, "Brakisefalik Obstrüktif Hava Yolu Sendromu" (BOAS) nedeniyle dar solunum yollarına sahiptir. Uçuş stresi veya kargodaki en ufak bir ısı artışı, bu hayvanlarda hızla oksijen yetersizliğine ve ısı çarpmasına yol açabilir. Bu yüzden birçok havayolu bu ırkları kargo bölümüne kabul etmez. Bu ırklara mensup evcil dostlarımız 8 kg sınırını aşmıyorlarsa kabinde seyahat edebilirler.

Pitbull, Dogo Argentino, Fila Brasileiro ve Tosa gibi Türkiye’de yasaklı olan ırklar hiçbir havayolunun uçuşuna kabul edilmez. Rottweiler, Doberman ve Mastiff gibi bazı iri ve güçlü ırklara yönelik kabul kuralları ise havayoluna göre değişebilir. Bu yüzden köpeğinizin ırkına dair özel bir uygulama olup olmadığını bilet almadan önce mutlaka havayoluna sorun. Kalp yetmezliği, ileri gebelik/emzirme dönemi veya aşırı klostrofobik tepki gösteren hayvanlar için uçuş öncesi veteriner hekiminize danışmanız, gerekirse seyahati ertelemeniz önerilir.

Uçuş Öncesi Hazırlık

IATA’nın ve veteriner hekimliğin önerdiği şu adımları uçuş gününe kadar izlemeniz sürprizleri azaltır:

• 4-6 hafta önce kafese alıştırın. Taşıma kabını evde açık bırakın, içinde uyumasını ve ödül maması yemesini teşvik edin.
• Uçuştan 2-4 saat önce hafif bir öğün verin, sonra mamayı kesin. Dolu mide, türbülansta kusma ve aspirasyon riskini artırır; su ise uçuş saatine kadar kısıtlanmamalıdır.
• Köpekleri havalimanına gitmeden uzunca yürüyüşe çıkarın. Fazla enerjinin boşalması ve tuvalet ihtiyacının giderilmesi stresle başa çıkmayı kolaylaştırır.
• Kafese sahibinin kokusunu taşıyan bir kıyafet veya feromon spreyi uygulayın. Özellikle kediler için stres azaltıcı etkisi bilinir; üretici talimatlarına göre feromon spreyini kafese sıktıktan sonra içindeki alkolün buharlaşması için en az 15 dakika bekleyip öyle hayvanınızı yerleştirin.
• Mikroçip, aşı karnesi ve gerekiyorsa pet pasaportunuzu yanınıza alın. Evcil hayvan pasaportu hakkında detaylı bilgi almak için “Evcil Hayvan Pasaportu Nedir?” başlıklı yazımıza göz atın.
• Kafesinizin havayolunuzun ölçütlerine uygunluğunu uçuştan önce son bir kez kontrol edin.

Uçuş Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Uçuş öncesi veya sırasında evcil hayvanınıza kesinlikle sedasyon veya sakinleştirici vermeyin. IATA ve AVMA, ticari hava taşımacılığında bu ilaçların kullanımını açıkça önermez. Havayolları da sakinleştirilmiş hayvanları uçağa kabul etmeme hakkını saklı tutar. Bunun gerekçesi; sakinleştiricilerin solunum ve kalp reflekslerini baskılaması, kabin ve kargo bölümü basıncının deniz seviyesindeki basınçtan düşük olduğu irtifada oksijen yetersizliğinin telafi edilmesini zorlaştırması, dengeyi bozarak türbülansta travma riskini artırması ve kusma durumunda aspirasyon riskini yükseltmesidir.

Rutin anksiyete için sakinleştirici yerine feromon spreyi, anksiyete yeleği ve önceden yapılan kafes alıştırması veteriner hekimliğinin önerdiği güvenli yaklaşımlardır. Kedilerde stres yönetimi literatürüne göre kediler kapalı, loş kafeslerde daha rahat ederken köpekler dışarıyı görebildikleri ve sahibini takip edebildikleri kafesleri tercih eder. IATA'nın kuralına göre uçuş sırasında iki hayvanın aynı kafeste seyahat edebilmesi için aynı türden ve birbirine alışkın olmaları şarttır. Bir kedi ile bir köpek asla aynı kafese konulmaz.

Kargo bölümündeki asıl risk uçuş sırasında değil, uçağın yerde beklediği yükleme/boşaltma anlarında ortaya çıkar. Sıcak asfaltta bekleyen bir kafesin içi kısa sürede tehlikeli derecede ısınabilir. Bu yüzden birçok havayolu, aşırı sıcak yaz öğlenlerinde ve dondurucu kış saatlerinde kargo taşımasına geçici kısıtlama uygular. Mümkünse uçuşunuzu günün daha ılıman saatlerine planlayın. Basık burunlu (brakisefalik) ırklar kabinde seyahat etseler bile solunum sıkıntısı riski taşıdığından, uçuş boyunca hayvanınızı gözlemlemeyi ihmal etmeyin.

Sık Sorulan Sorular

Uçakta evcil hayvan kaç kiloya kadar kabine alınır?

THY, Pegasus ve SunExpress gibi Türkiye'de faaliyet gösteren havayollarının ortak kuralı, kafesiyle birlikte toplam ağırlığın 8 kg'ı geçmemesidir. Bu sınırı aşan kedi ve köpekler kargo bölümünde (AVIH) taşınır.

THY ve Pegasus'ta kabin kafesi ölçüleri farklı mı?

Evet. THY kabin için en fazla 23 × 30 × 40 cm ölçülerinde kafes kabul ederken Pegasus, 32 × 32 × 50 cm ölçülerine kadar izin verir.

Hangi köpek ırkları uçağa/kargoya alınmıyor?

Pitbull, Dogo Argentino, Fila Brasileiro ve Tosa gibi Türkiye'de yasal olarak da yasaklı ırklar hiçbir havayoluna kabul edilmez. Rottweiler, Doberman, Mastiff gibi bazı iri ırklar ise havayoluna göre değişir (Pegasus bunları da kabul etmez); bilet almadan önce havayolunuza sorun. Fransız Bulldog, Pug, Boxer gibi basık burunlu (brakisefalik) ırklar ise solunum riski nedeniyle çoğu havayolunda kargoya alınmaz; yalnızca 8 kg sınırını aşmıyorlarsa kabinde taşınabilir.

Uçuş için hangi aşılar zorunlu?

Kuduz aşısı, iç ve dış hatlardaki tüm uçuşlarda yasal bir zorunluluktur ve uçuştan en az 21–30 gün önce yapılmış olmalıdır. Yurt dışı seyahatlerde varış ülkesine göre ayrıca kuduz antikor titrasyon testi (FAVN) istenebilir.

Kedi/köpeğe uçuş öncesi sakinleştirici verilir mi?

Hayır, önerilmez. IATA ve AVMA, sakinleştiricilerin irtifada solunum ve kalp fonksiyonlarını riskli biçimde baskıladığını belirtir. Anksiyete için veteriner hekiminize danışarak feromon spreyi veya kafes alıştırması gibi güvenli alternatifleri değerlendirin.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, veteriner hekim muayenesinin yerine geçmez. Havayolu kuralları (kafes ölçüsü, ağırlık limiti, ücretler, yasaklı ırklar) sık güncellendiği için biletinizi almadan önce ilgili havayolunun resmî sayfasından veya çağrı merkezinden teyit edin.

Kaynaklar

https://www.iata.org/en/programs/cargo/live-animals/pets/

https://www.iata.org/contentassets/b0016da92c86449f850fe9560827bbea/guidance_for_passengers_traveling_with_their_dog_or_cat_in_the_cabin_final.pdf

https://vskn.tarimorman.gov.tr/antalya/Belgeler/YOLCU%20BERABER%C4%B0%20KED%C4%B0%20K%C3%96PEK%20VE%20GEL%C4%B0NC%C4%B0KLER%C4%B0N%20HAREKET%C4%B0NDE%20UYULMASI%20GEREKEN%20%C5%9EARTLAR.pdf

https://www.turkishairlines.com/tr-tr/bilgi-edin/evcil-hayvanlarla-yolculuk/

https://www.flypgs.com/faydali-bilgiler/diger-bilgiler/evcil-hayvanla-seyahat

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6356869/